Patronsuz Medya

Kendisi için Aydın

  Necdet Şen - 16 Kasım 2004


Aydın dendiğinde nasıl bir insan türü gelir aklına?

Çankırı'daki çarşı camii imamı mı? Eli asalı bir aczmendî dervişi mi? Esnaf çarşısındaki şahmeran ressamı mı? Kuyumcu ustası mı? Hattat Osman mı? Bestekâr Tatyos Efendi mi? Güzin Abla mı? Tosun mu?

Binbir çeşit otun böceğin tohumun adını ve hikmetini bilen bir toprak işçisi ya da Hazreti Ali meselleri anlatan bir alevî dedesi ya da hayatın anlamını tok gözlülükte ve tefekkürde bulmuş bir melâmî dervişi aydın sayılır mı?

Biliyorum, bunların hiç birine aydın denmez bizim burada.

Aydın dendiğinde, ya köşe yazarı gelir aklımıza ya akademisyen ya diplomat. Hadi bilemedin, köy enstitüsü mezunu kasaba münevveri, hakim, kaymakam, müfettiş falan. Orada biter aydın kavramının sınırı.

Aydın denen kişi, diploma sahibidir, vakur ve yukarıdan bir duruşa sahiptir, anlaşılmaz ama tumturaklı konuşur ve konu ne olursa olsun, söyleyecek bir sözü, hikmetinden sual olunamaz bir yargısı vardır, son sözü hep o söyler.

Konuşmasının herhangi bir yerinde Allah kelimesini geçiren kişi muhtemel bir yobaz, okumuş zümrenin bir kesimini de olsa eleştirme cüretini gösteren kişi ise tabii ki aydın düşmanı dır. Hele bir de yoksulun hukukunu falan savunan bir zararlı türü vardır ki, onlara ya dinozor ya da en ucuzundan popülist denir, adam yerine bile konmaz.

Aydın, bunların dışında kalan, çağdaşlaşmaya ve aydınlanma felsefesine dönük insandır. Bilime inanır, hurafelere güler.

Ve en önemlisi, aydın, bizim fevkimizdeki daha saygın bir düzlemde durur. O, bu rejimin seçkinidir. Refah içinde yaşama konusunda ayak takımından daha öncelikli bir konum ve ayrıcalık taşır. Bir çobanla bir profesörün oyunun eşit olamayacağını ve aydınlarını şatolarda yaşatmayan bir milletin çağdaş bir millet sayılamayacağını bize öğretmektir bu aydının aslî görevi.

* * *

Misyoner Kolonisi

Bu devletin kuruluş ideolojisi büyük ölçüde Osmanlı'dan devralınmıştır. Batılılaşma, çağdaşlaşma, pozitivist düşünce falan taa İkinci Mahmut'tan beri sarayın ideolojisidir ve bunu reayaya zorla da olsa kabul ettirme konusunda kararlı bir saflaşma söz konusudur. Ve bugünün önde gelen aydını ne kadar devlete bile kafa tutar pozlara bürünürse bürünsün, genetik itibariyle Osmanlı'daki Kapıkulu'nun devamıdır. Ulûfeyle yaşamaya alıştırılmıştır ve mutlaka ayrıcalıklı konumda olması gerektiğine inanır. Yoksa memleket meselelerini bir tarafa bırakır, kendisini refah içinde yaşatmayan topluma beddualar döşenir kıvrak kalemiyle.

Yemeğin en lezzetlisi, haspanın en çekicisi, eğlencenin, seyahatin, konforun en şaşaalısı, gücün ve itibarın en okkalısı hep onun olmalıdır. Ama bunlar da yetmez, madem roman yazmak moda, bir de roman yazmalıdır, ödülleri de o kapmalıdır, satış rekorunu da o kırmalıdır. Belki dağcıdır belki hekim belki din alimi, ama eğer siyaset diye bir şey varsa ve makamlar kapanın elinde kalıyorsa, siyasete de atılmalı, mutlaka başbakan, cumhurbaşkanı, BM genel sekreteri falan olmalıdır.

Bunlara sahip olmak için kimlerle ittifak kurması, kimlere arkasını dayaması, neleri inkâr edip hangi nağmeleri terennüm etmesi gerektiğini önceden sezip, gollük pasları yakalamak için sahada yer tutmalıdır.

Koku alma yeteneği yüksek olmalıdır aydının, güç ve ikbal neredeyse oraya doğru akmalı, televizyon kameralarını görür görmez en kıvrak vücut çalımlarıyla kadrajın içine sızmalıdır.

Kendisi İçin Aydın diyorum ben böylesine.

Ayak takımı hangi koşullarda yaşarsa yaşasın, padişahın, sancak beyinin, kadı efendinin eteğinin dibine sığışır, onun borusunu üfler. Geçim kapısıdır bu onun.

Ne o gün otoriteden bağımsızlaşmıştır, ne de bu gün. Güzel sofraların, eğlencenin, iktidarın, servetin ve şehvetin kokusunu herkesten önce alan keskin bir buruna sahiptir ve manevra yeteneği şaşılacak kıvraklıklar sergiler.

Sağcı olanına denecek lâfımız yoktur, o açıktan açığa ben devletin kuluyum der ve sahiden de öyle davranır. Ama iliklerine işlemiş olan menfaat duygusu, eroin mafyası olduğunda bile devlet millet ümmet gibi kadim söylemlere sığınmaktan alıkoyamaz onu.

Sosyalist geçineni de çoğu zaman kendi iktidarının peşindedir; proletarya diktatörlüğünden anladığıysa proletarya + diktatör, yani kendi diktatörlüğüdür. Zaten -içlerinden pek çoğu- bu proje akamete uğrayalı beri proletaryanın her çeşitinden gıcık kapar olmuştur.

Genlerine kazınmış bir uyum yeteneğiyle kazanacak tarafı sezer, pusula gibi döner. Öyle içselleştirmiştir ki hükümran olanın buyruğunu, hapiste yatarken bile kerim devletine ve o devleti çizme gibi ayağına geçirmiş olan Derin İktidara bağlı hisseder kendini. Gadre uğramış bir vatanseverdir, felek düşürmüştür bu hallere, elbette güzel günler görecektir iktidarı devraldığında.

Kravatını düzeltip boyalı ıskarpinlerini yeniden giydiğinde sokaktaki insanı unutur Kendisi İçin Aydın. Aslına rücu etmiştir.

Aydının kalesidir kurulu düzen ve bu düzenin kalesine girecek gollere siper olma görevi biçmiştir kendisine. Kendisi İçin Aydın her daim iktidarın dokuz adım önünde, elleri ta$aklarının üstünde baraj kurar ayak takımının serbest vuruşlarına karşı.

Sokaktakileri adam olması imkânsız davar sürüsü gibi görmek vicdanını ne kadar rahatlatır bilinmez, ama bu tür aydının esas işlevi, egemenlerin doğrularını halk denen ipe sapa gelmez kalabalığa anlaşılır bir dille anlatmaktır.

Anlatmaktır dediğime bakma, aslında yaptığı iş bir çeşit beyin yıkama ve telkinden öteye geçmez.

Örneğin şöyle yazılar yazar ihsan edilmiş köşesinde: Filanca görüşe karşı olanlara verilecek 10 hazır cevap. Yani; sen bunları ezberle, karşıt görüşte olanlarla çatır çatır çene yarıştır, seslerini kes. Buram buram demagoji kokan, meseleyi öğretmeye değil, kendi karşıtlarını susturacak ileri karakollar ve uç beylikleri tahkim etmeye dönük bir propaganda stratejisi. Yüksek ücretli bir avukatlık hizmetine soyunur Kendisi İçin Aydın, yazarlık adına.

Bencildir, rahatına düşkündür, ulûfenin adı maaş ya da telif ya da sponsorluk falan olsa da temel niteliği pek değişmemiştir. Kendisi İçin Aydın, beyninin ışıltısını en yüksek akçeyi ödeyebilme kapasitesi olana kiralar.

O nedenle de bir biçimde vicdanını devre dışı bırakarak başlamak zorundadır güne. İkna becerisini ilk önce kendi üzerinde sınamak zorundadır.

- Ama ne yapayım ayol, bu halk eşek! Doğruyu söylesem heykelimi mi dikecek? İlk önce beni taşa tutar.

Oysa aydın olmak, taşa tutulacağını bilse de gerçeği söylemekten geri durmamak, bunu lütuf olarak görmeyip, görev bellemekten geçer diye bilirdik biz.

O nedenle, köşe yazarı, akademisyen, yüksek mahkeme üyesi, şair, ressam, aktör falan olmak, belki kategorik olarak aydın yapabilir insanı, ama adam yapmaya yetmez diyorum. Aydın olmanın ön koşulu, hepimize vekâleten taşıdığı zekâyı, yeteneği, eğitimi, beceriyi, kendi menfaatinden önce toplumun esenliği için kullanmaktır. En azından toplumuna ihanet etmemekle yükümlüdür aydın.

Çünkü, biz eğitimli olalım diye harcanan para, sadece babalarımızın değil, aynı zamanda toplumun da parasıdır. Topluma da borçlanırız eğitilirken.

Etrafta dönen dolapları gördüğü bildiği anlayabildiği halde, bunu ister maaşını kaybetmemek adına, ister cemaatten dışlanmamak adına savsaklayan, ilk hareketi hep başkalarından bekleyen, haksızlık karşısında susan, boyun eğen, hasır altı edilen bilgiyi topluma iletmeyen ya da çarpıtan herkes, kendisini hangi palavralarla kandırmaya çalışırsa çalışsın, benim gözümde namussuzdur.

Hayatı boyunca kör egosunun ardı sıra sürüklenmiş, menfaatine uygun dostluklar kurmuş, içinde kilitli kaldığı şişkin benliğinin de zorlamasıyla en ilgisiz konuları bile kendisiyle ilintilendirmiş, doğruyu söyleme görevini savsaklamış, bundan dolayı da yakasından düşmeyen bir suçluluk duygusuyla dolanan, bu duygunun derinleştirdiği yaralı benliğiyle haddinden fazla alınganlaşan, bu alınganlığın verdiği peşin öç alma arzusuyla güç isteyen, edindiği güçle zalimlik eden, kendi zalimliğinin yarattığı bir gün tökezlersem beni linç ederler korkusuna yenilip haklı haksız erdemli erdemsiz demeden otoritenin eteğine sımsıkı yapışan Kendisi İçin Aydın'ın kime hayrı dokunabilir?

Böyle bir aydın çeşidi kol gezer bu ülkede. Hele medya plazalarının koridorlarında bunlara toslamadan yürüyemezsin.

* * *

Kapıkulu kime hizmet eder?

Aydın olmayı üç beş narsist ve menfaatperest mürekkep yalamışın tekeline bırakıp, sonra da rahatım, çünkü ülkemin yetişmiş aydınları var, onlar benim için en iyi olanı düşünür bulur bana da söylerler diyebilir misin?

Bugün, surların, plaza binalarının içinde ya da her neresiyse kaptıkları mevzi, orada kalabilmek adına güvercin taklaları atan, dolara endeksli ulema taifesidir seslerini en çok duyduklarımız. Onlar plaza patronlarının kapıkullarıdır. Görevleri, gerçeği dillendirmek değil, patronlarının daha fazla para ve kudret kazanmasına vesile olmaktır.

Çapsızlığının ve aslında rehine konumunda bulunduğunun bilincinde, namuslu olmayı hep gelecek günlere erteleyerek, sığınacağı yegâne mazeret olarak halkın bönlüğünü jiklet gibi çiğneyen devşirme oğlanlar ve kızlar, döne döne kendi dar çevrelerindeki sefih hayatlarını anlatıp duruyor gazete köşelerinde.

Yaşadığı hayat, onu muktedirlerin borazanı yapmıştır. Bize doğruyu söyleyemez. İş işten geçtikten (işsiz kaldıktan) sonra günah çıkarmakla yetinir belki. Ya da bazen dikkatimizi dağıtmak için günah keçileri atar önümüze. Sadrazam kellelerini sur dibine bırakan konformist ulema taifesinin torunudur pek çoğu. Biz burada hiddetimize diyet olarak sunulmuş kellelere üşüşüp avunurken surların içindeki tatlı hayat eskisi gibi devam eder.

Suçluluk duyguları arttıkça bağırtısının şiddeti de artar Kapıkulu'nun. Ama korkaktır, sokaklarda dolanamaz; kendi gettosunda eşinir, yalnız kendisi gibi kapıkullarıyla eyleşir, yapay kahkahalar atar, gizli gizli kendi şahsî kıyametini bekler ağır makyajının ardında.

O kapıdan kendi isteğiyle çıkıp halkın arasına karışamaz Kendisi İçin Aydın, çünkü plazanın gücünü kendi gücü zannederek incittiği insanların olası hiddetinden ürker. Tatilini bile halktan biriyle karşılaşma ihtimali olmayan uzak ülkelerde yapar.

Doğal yoldan yaşlanıp ölen çok fazla kişi bulamazsın o cemaatte. Bunu o da bilir. Entrikayla dolu gecelerin sabahlarında plaza kenefinde beyin kanaması falan geçirdiği olur kimisinin. Yüksek tansiyon, kalp ve şeker hastasıdır bazıları. Bir kısmı ülserle basurla falan boğuşur. Kefeni yırtar yırtmaz geri döner, kaldığı yerden sürdürür oyununu. Ama ruhu ekşimiştir bir kere, kabahati hep yoksulların bönlüğünde bulur. Paris'teki tatilleriyle, Göcek'teki yazlık komşularıyla, Bebek'teki atölyesiyle hava atar, anadan doğma burjuva olduğunu kanıtlamaya çalışır müstakbel patronlara.

Saflar netleşmiştir. Postallarını ve parkasını kapıcıya vermiştir yıllar önce. Şimdi ipek kravat veya topuklu ayakkabıyla dolanır. İhanetler ve kazık atmalar, değişen denklemlerle hep kendi aralarında yinelenip durur Kapıkulu aydınların.

Tantana kesintisiz sürerken, hiç biri dün aramızda olan bugün nereye kayboldu? diye sormaz, soramaz. Kilit altına alınmış vicdanlarından kaçarcasına kaçarlar dışarıda kalan arkadaşlarından.

Ben bu deveyi gütmüyorum diyerek huruç eyleyen, yılkıdadır. Meraksızlığın ve boş vermişliğin uçsuz bucaksız çölünde dolanır durur. Geride kalanlar (Lût kavmine tutunmayı ne yapıp edip başarabilmiş olanlar) çekip gidenlerin halen hayatta olduklarını unutmuş gibi, eski bir dosttan, bir ölüden söz eder gibi anar; yine de arayıp hatırını sormak geçmez akıllarından. Hipnotize edilmişçesine, gözleri çadır tiyatrosunun sahnesine dikili, madde bağımlıları gibi, o ucuz operete talim eder.

Bu satırların yazarı surların içini de dışını da gördü. Kendince doğru olan yolu seçti. Diyorum ki, o soytarılara kızmak, hor görmek beyhude. Paranın ve korkunun tutsağı, yetişkin rolü oynayan aç gözlü çocuklar onlar. Ulûfeyle satın alınmış o kapıkulu kalemşörler istese de huzur içinde uyuyamaz, tedirgindir uykuları.

Bugünün manzarası banal bir çadır tiyatrosu, görüntüye aldanmamak lâzım. Her kalıba girebilen satılık hokkabazların gösterisi er geç bitecek. Sayıları arttıkça ehemmiyetleri ve mevzuları da azalıyor. Pek çoğu kitap falan okumuyor artık. Vakitleri yok. Meyhanede mevcutlu olarak bulunmak zorundalar. Yoksa dışlanır Kendisi İçin Aydın. Sandalyesini başkası kapar. Hörgüçten yiye yiye bitirdi artık entellektüel sermayesini, uzatmaları oynuyor.

Derim ki, aklını benlik duygusuna tutsak lâf ebelerine emanet etmek yerine, bizzat kendin aydınlan dostum. Oku, araştır, merak et. Bırak artık her gün plasebo hapları gibi yuttuğun keçiboynuzu köşe yazılarını, farklı kaynaklara yönel.

Yoksa ilâ nihaye avanak yerine konursun da farkına bile varamazsın.

(Plasebo: Bir ilâcın etkisinin fizyolojik mi psikolojik mi olduğunu anlamak için hastaya verilen uydurma ilâç.)

* * *

Bu yazı, aslında şu yazının devamı olarak yazıldı → Gazeteci'nin yol haritası

Yorumlar

Ellerinize, beyninize sağlık Necdet Bey. Bu Selfish-Intellectual güruhuna yönelik benim de diyeceklerim var.

Bunlar bir de Doğu - Güneydoğu türkü ve şarkılarıyla alay edip diyorlar ki:

Bunlar da durmadan hele holo, le le lo lo deyip anlaşılmaz sesler çıkarıyorlar.

Adama sormazlar mı: Kardeşim! Doğu ve Güneydoğu'da ya da Karadeniz'de yaşayan adamın hayatı sert coğrafya, yaşanan olumsuzluklar, kar yollarında ölen anne ve doğmamış çocuğu, işsizlik, feodal yapı, dedikodu, eğitimsizlik, cahillik, Allah'tan başka kimsenizin olmayışı gibi hususlarla (halkın kendi keyfi davranışlarını da gözardı etmeksizin) yıllarca sınırlanmışsa ve işbu sınırlama halen de devam ediyorsa, bu adam türkülerinde feryat-figan koparacağına kalkıp çiftetelli ya da kordon, zeybek havası mı patlatsın? Zemheri kışta 5 dakika ahır temizliği yap da göreyim seni. Gör bak, ne feryatlar ne operalar patlatırsın. Bu işler, köpeğin Fifi'yi sıcak sular ve köpüklerle küvette yıkamaya benzemez.

İşbu sebeple; bilmeden, düşünmeden ve görmeden konuşmamak lâzım. Klavya silâhşörlerine hitabımdır. Herkese şimdiden teşekkürler. Konferans bitmiştir. Şimdi dağılabilirsiniz.

Saim Yardımcı - 17 Ekim 2012 (11:28)

Sosyalist geçineni de çoğu zaman kendi iktidarının peşindedir;
proletarya diktatörlüğünden anladığıysa proletarya + diktatör,
yani kendi diktatörlüğüdür.

Bu mudur? Budur! Birikimine sağlık değerli Necdet ŞEN.

Macit Cününoğlu - 13 Eylül 2013 (16:50)

diYorum

Necdet Şen neler yazdı?

Etiketler

Aile AKP Ali Türkan Amerika Araba Aydın Bacı Beslenme Bilim Cem Karaca Cehalet CHP Cinsellik Çevre Çizgi Roman Çocuk Demokrasi Deprem Derkenar Devlet Dil Din Distopya Edebiyat Eğitim Ekonomi Erkek Fanatizm Felsefe Feminizm Gençlik Günce Hayat Hayvanlar Hızlı Gazeteci Hoyratlık Hukuk İnternet İslâm Kadın Kapitalizm Karikatür Kariyer Kedi Kemalizm Kemal Tahir Kent Kitap Kişilik Komplo Konut Kültür Kürtler Mavra Medya Mektup Militarizm Milliyetçilik Mizah Modernite Müzik Necdet Şen Nefret Nereye Nostalji Pano Pazarlama Polemik Portreler Psikoloji Reklam Safsata Sağlık Sanat Savaş Sevgi Seyahat Sinema Siyaset Sol Sosyoloji Spor Şarap Şiir Tarih Teknoloji Telefon Televizyon Terör Toplum Tutunamayanlar Ütopya Vicdan Yazmak Yalnızlık Yaşlılık Yergi Yoksulluk

Derkenar'da     Google'da  

172