Patronsuz Medya

Bir Suriyeliye hi bunlar sylediniz mi?

Hayko Badat (Art Gerek)

Suriye'de Erdoan'n Esad ile beraber kurdelsini kesip at fabrikalar sklp Trkiye'ye tand. Sanayi siteleri yamaland. Zeytin aalar yamaland. Buday silolar yamaland. ehirlerin altyaplar skld, hurda niyetine Trkiye'ye getirildi. Yine Peker'in iddiasna gre Erdoan'n Saray'nda Suriye'deki soygun ve vurgunlar organize eden Cumhurbakan yardmclar var. Sava yorgunu Suriye halk perian edildi.

Sava sulusu on binlerce cihatya Trkiye pasaportu verildi. Cihatlar Alevi yerleimlerine yakn alanlara yerletirildi. Bata Ankara Gar Katliam, Suru Katliam olmak zere bu cihatlar Erdoan muhaliflerinin zerine salnd. Krt siyas hareketi hedef alnd. Hendek dneminde bu silhl cihatlar i asayii salamak iin kullanld. ID'in Trkiye'de hl devasa bir yaplanmas var.

* * *

Garsona kaba davranana gvenme!

Vahap Cokun (Serbestiyet)

Zihniyet deiimi, ayrmcln btnyle reddini gerektirir. Maalesef, CHP'de byle net bir tavr yok. Dn Krtlere ve dindar-muhafazakrlara yaplanlar, bugn mltecilere reva gren bir damar var CHP'de. Bu da CHP'de olann, zihni bir dnmden ziyade taktik deiiklik olduuna iaret ediyor. Yani ayrmclk baki kalyor ama ayrmcla tabi tutulanlarn kimlii deiiyor. Anlalan o ki CHP'deki dlayc ve ayrmc damar lm deil, o hep canl duruyor ve sadece hortlamak iin uygun frsat kolluyor.

Bana kar nazik olup bir garsona kaba davranan kiiye gvenmem. nk garsonun yerinde ben olsaydm, bana da ayn ekilde davranacakt der Muhammed Ali. Hakl, hem de sonuna kadar.

Mltecilere kt davrananlara da gvenilmez. nk hlihazrda mlteciler iin uygun grdkleri ktlkleri, yarn koullar deiip de zayf halka konumuna dtnzde sizin banza getirmekten imtina etmeyeceklerdir.

* * *

Devlet-millet-CHP: Liderlik kararlysa denklemi dntrmenin tam zaman

Alper Grm (Serbestiyet)

1990'larn banda Berlin Duvar'nn yklmasndan, bilhare Sovyet blokunun dalmasndan sonra Bat, 'komnizm tehlikesi'ne alternatif tekil edebilecek yeni bir tehlike aram ve bulmutu: Siyasal slam.

Bylece, Trkiye'de Souk Sava dnemi boyunca halk vesayet altnda tutmada yararlanlan 'komnizm tehlikesi'nin yerine hangi 'tehlike'nin ikame edilecei de ortaya km oluyordu.

O andan itibaren, mmkn en geni kesimleri, tehlikenin suni deil gerek olduu hususunda ikna etmek iin byk bir kampanya balatlmt. Elbette faaliyetin arlkl blm, teokratik bir slam devletinden en byk zarar grecek kesimler zerinde uyguland. Ama, bu kesimleri ksa vadede korkutarak terrize etmek, orta ve uzun vadede ise 'siyaseten alklatrlm' kalabalklar hline getirmekti.

* * *

Baheli yine ok gzel konutu

Etyen Mahupyan (Serbestiyet)

Anlalan Baheli kimliksel safln kaybn bir 'zillet' olarak gryor. Bu acaba neyin safl? Trkln veya Mslmanln iddias pek inandrc olmaz. Dnyada enva-i eit Trk ve Mslman var. Yoksa esas saflk bu iki kimliin devlette btnlemesiyle mi oluuyor? Yoksa safl, yani gerek ftrat, kimlik ve benlii devlet mi tayor? Galiba yle… Nitekim devlet sz konusu hasletleri melezlemeye kar bizzat koruyor.

Grdnz gibi Baheli yine, (anlayan iin) deildike derin anlamlara ynelen bir mcevher paras sunuyor. Gerekten de daha ne yapsn? Ama eminim hl anlamak istemeyenler olacaktr. Artk onlar da devlet dnsn diyerek bitiriyorum.

* * *

Seimler CHP'nin kendi tabann da Trkiye'yi de deitirecek kapy at

Grbz zaltnl (Serbestiyet)

Muhalefetin temel stununu oluturan lik sosyoloji de analize muhta. nce biraz provokatif bir soruya ba vurabiliriz. Trkiye neden dier baz seimli otoriter rejimler gibi, rnein Putin Rusya'sna benzer bir yap ina edemedi? Elbette kolay ve tek nedene balanabilecek karl olmayan geni bir soru bu. Fakat her halde cevab modernleme tarihimizin rettii kltrel-sosyolojik yapda aramak gerekir. ok hacimli ve direnli bir lik sosyolojinin varlk bulduunu gryoruz. Bu sosyolojinin zihinsel evreni, muhafazakrlar kamusal alann dnda brakan, deersizletiren, kat bir laiklik zerinden ekillendi. Gsterdii btn ontolojik reflekslerle, son yirmi yldr tank olduumuz iktidar pratiklerinin de sorumluluunu paylayor; bu doru. Fakat bu kat ve direnli kimlii ve geni gvdesiyle Trkiye'nin Putinletirilememesinin de nemli bir dayanan oluturuyor. Rejimin seimsiz bir diktatrle dntrlememesinin de seimlerin gstermelik deil, iktidarn mecbur kald zayf karn olarak nemini korumasnn da altnda yatan nedenleri dnrken bunu ihmal edemeyiz kansndaym.

kinci byk soru u: Bu sosyoloji seimleri kaybettike mi ayrmc, otoriter, kat liki deerler evrenini yumuatmaya, melezlemeye ynelir; yoksa seim baarlaryla gelien bir sre mi daha elverilidir bu deiim iin?

Benim ngrm, seim baarlarnn zihniyet deiimi iin daha uygun bir iklim yaratacadr.

* * *

lhan Seluk'un balangta nerdii muhalif izgi benimsenseydi ne olurdu?

Alper Grm (Serbestiyet)

Biz tm partilere eit uzaklkta duracaz. AKP'li bakanlarla da greceiz, Babakan Erdoan'la da, Cumhurbakan Gl'le de. CHP lideri Baykal'la da ve MHP lideri Baheli'yle de… BDP'lilerle de…

Biz ne bir siyas partiyiz, ne de demokratik kitle rgtyz. Haberde yayn izgimiz belli. Temel hak ve zgrlkleri savunuyoruz. AKP'ye kar muhalif izgimizi koruyacaz. Irk ayrmclna karyz. Daha demokratik ve daha zgr bir Trkiye'den yanayz.

Atatrklk ve ulusalclk ad altnda oven milliyetilik yaplyor. Bu yanl; Atatrk'n milliyetilii ovenizm deil, kltr milliyetiliidir. Bir de sandkla gelen sandkla gider. Trkiye'nin gelecei asker-sivil baskc rejimlerde deil, demokrasidedir. Bugn yaadmz sorunlara snfsal temelde bakmak zorundayz.

Ylbanda televizyonlar seyredince Trkiye'ye irtica-mirtica gelmez dedim, ortalk ayaa kalkt… Bak Hikmet, kimse asker darbe yapacak diye siyaset yapmasn. Artk Trkiye'de askeri darbeler dnemi kapanmtr. Ben Trkiye'nin zaman yitirmeden demokratiklemesini istiyorum. Demokrasi ve zgrlkleri kim geniletirse ona gnlden destek veririm. Faili mehul cinayetlerin aydnlatlmasndan, lkemize bar ve huzur gelmesinden, akan kann durmasndan yanaym. Trkiye kendisiyle yzlemeli. Bata sylediim gibi, askerin de sivil rejimin de vesayetine giremem, giremeyiz Cumhuriyet olarak.

* * *

1 Mart tezkeresi iin Gl kimi eletirdi?

Sedat Bozkurt (Ksa Dalga)

Erdoan'n gr deitirmesine neyin veya kimin sebep olduu halen bilinmiyor. Ama Erdoan babakan olur olmaz, eski babakanlk binasnn zemin katnda bulunan bakanlar kurulu toplant odasn tamamen yktrarak ok gvendii bir isme zel olarak dinleme cihaz arattrdn biliyoruz. Tezkereye kar olduuna ilikin aklamann yapld bakanlar kurulu toplantsnn hemen ardndan ve aniden karar deitirmesi ve Babakan olur olmaz bakanlar kurulu toplant salonunda dinleme cihaz arattrmas ve oray ykarak yeni batan yaptrmas yannda pek ok senaryoyu da getiriyor. Doal olarak bu senaryolar dillendirilirken iinde aynen bu yazda olduu gibi bol miktarda ABD'nin ad geiyordur…

* * *

'Darp etti' gazetecilik iin teslim bayradr

Mustafa Alp Dastanl (Diken)

1980'lerden, 90'lardan hatrlyorum bu 'darp etti'yi. Kimi zaman 'darp etti' fiiliyle yazlm haberler gelirdi nmze. En azndan benim gibi baz yaz ileri alanlar bu gibi kelimeleri, terimleri eler, deitirirdik. ki gerekemiz vard. Bu terimler bazen teknik kaar, gndelik bir kelimeyle deitirmek gerekir ya da eski bir dildir artk ve yenisiyle anlatmak iyidir, herkesin anlamasn salamak gazetecinin grevidir, bir. kinci gerekemiz de uydu: Polis dilinden, savclk dilinden, iktidar dilinden syrlmak, o tuzaa dmemek, gazetecinin kendi dilini oluturmasn salamak. Bu iki gereke her zaman canl, alesta olmaldr.

* * *

Zenginliin yeni sembol: Gsterii retim

Ben Tarnoff (Vesaire)

Bo vaktinizi ie dntrmenin bir yolu da kendinizi gelitirmek. Bunun en ak rnei ise kentli alanlar arasnda bir mecburiyete dnen spor. Spor salonlar, kiisel geliim ve arnma mesaisinin artk faturalar demeyecek haline gelene kadar srmesini salayan meknlar. Bu salonlar, salkl iecekler ve organik yiyecekler satan dkknlardan oluan btnleyici bir ekosistemin yan bandalar, bylece insanlar kendilerini gerekletirmeye g bulabilmek iin doru yakta eriebiliyorlar.

Tm bunlar yapmann gerekesi de salk. Ancak hali vakti yerinde Amerikallarn byk ounluunun spora harcad zaman, salkl olmann gerektirdiklerini ziyadesiyle ayor. nk gnmzde fitness ve beslenme diyetlerinin karmak iddialar nihayetinde vcut salyla ilgili deil. Bu iddialar snfsal egemenlii ifade etmek zere tasarlanyorlar. kinci Yaldzl a'da bir insann ait olduu vergi dilimini fiziksel zelliklerine bakarak hesaplayabilirsiniz, snfsal konum vcutlara yazlm durumda. Daha zengin vcutlar sadece daha zayf deil, her bakmdan kasl da. Hepsi de muazzam, dorusunu sylemek gerekirse gereksiz yere harcanm abay yanstyorlar.

* * *

ABD kendi kurduu uluslararas sistemin tabutuna srail ile ivi akyor

Yalm Eralp (Serbestiyet)

Dnyada ABD ve Bat dmanl yaylyorsa bunu bizzat kendileri yaratyor. Rusya'nn gayretleri buna yetmez. Nazilerin yapt soykrma seyirci kaldnz gibi Gazze'ye de seyirci kalmayn… Amerikan askerinin ldrlmesine gsterilen hakl tepkinizin ufak bir ksmn Filistinliler iin de gsterin. srail Babakan Gazze'yi sava sonras tanyamayacaksnz demiti. ABD bunu da m anlamad! Ama dnya srail'i tand!

Aslnda Bat tarafndan kk grlen Gney Kre, Kuzey'e insanlk dersi veriyor. Namibya, Almanya smrge devrinin kefaretini demedi dedi. Gambiya, Myanmar'a kar soykrm davas at ve kazand.

Ama ABD seimlerinden sonra ne olacak; o da belli deil. Kendi iinde dahi halk blnm. Bir meczupla hafzas tam yerinde olmayan birisi arasna skm Amerika. Byle bir oyun kurucu ya kim gvenir.

* * *

Krtler AKP ile anlat m?

Hayko Badat (Art Gerek)

Krtler gerekten AKP ile anlat m sizce?

Devletin kadim Trk slam sentezinin kendi iinde yaanan 150 yllk kavgada Trkler ile slamclar bir kez daha didiirken Krtler bu seimde ne yapmal sizce?

Bugn Krt semene gidip hi yz kzarmadan sen gel bizim partiye oy ver. Malum sre kritik diyebilecek bir tane siyas parti var mdr?

Polis panzerlerinin gn ar Krt ocuklarn ezip ldrd Krt ehirlerinde gidip propaganda yapabilecek tek bir siyas gelenek kald m gerekten?

Ekmeleddin hsanolu'na, Mustafa Sargl'e, Muharrem nce'ye, Mansur Yava'a hatta dolayl olarak Meral Akener'in babakanlna, mit zda'n ileri Bakanlna oy vermi olan Krt halkna artk ne diyebilirsiniz?

TP ve Trk solu dahil herkesin yalnzlatrd, kandrd, krd bu semene akl verecek durumda olannz kald m gerekten?

Hangi yzle konuuyorsunuz?

* * *

ey noktasnda da sknt var

mit Kvan (Riya Tabirleri)

Eer tek adama biat eden bir toplulua dnm AKP'nin, memleketi alen bir bask rejiminin karanlna gtrmesine engel olmak istiyorsak, en az onun kadar anti-demokratik siyas odaklarla, yaklamlarla, zihniyetlerle alkamz kalmamal. Kemalist ezberlerden ve ruhlar, zihinleri bozan komplekslerden kurtulmak art. Salkl bir mcadelenin n koulu. Oysa ou zaman, muhalefet adna AKP ve ona oy veren semenler hakknda sylenenler, zaten seim dediin nedir ki… noktasna varabiliyor: Madem seimde onlar kazanyor, o halde seim ktdr. Byle bir mantk var. Sahipleri de var. Oysa AKP, zihniyeti ve iktidar tarz ancak yksek dozda demokrasiyle alt edilebilir. Tahakkm dalnda karlarsak o bizi yener; nk her zaman daha geni bir ounlua yaslanabilecektir. Demokrasi yarnda ise ilk etabn yarsndan geri dnm bir parti olarak yenilmeye mahkm.

* * *

cler ve yaftalar!

Gn Zileli (Art Gerek)

Dolaysyla terrist deyimi bir ideoloji ya da siyaseti tanmlamak asndan hi bir ie yaramaz. yle olduu iindir ki, kimse ben terristim demez, kurmak istedii toplumsal dzen ne ise onu dillendirir. Terrist kavram, daha ok, hatta esasen, iktidar sahiplerinin kendilerine kar muhalefet edenleri keye sktrmak iin kulland bir terimdir. Kimse kendini terrist olarak tanmlamaz ama iktidarlar, bu terimi muhaliflerine kar bol keseden, olur olmaz kullanrlar. in daha da ilgin taraf, ayn iktidarlarn, gc elden brakmamak iin terr tekelleri altnda tutmalardr.

Btn terr aralar, silhlar vb vb devletlerin tekelindedir ve dahas, devletler bu terr aralarn kullanarak ldrme hakkna da sahiplerdir. damn yasal olduu lkelerde idam yoluyla insanlar devlet tarafndan ldrlebilir, yani terr yoluyla ortadan kaldrlabilir; idamn yasal olmad lkelerde ise, devletin terr aygtlar (ordu, polis, istihbarat rgt), terre kar mcadele adna vatandalar ldrebilir. Bu terr tekeline kar kanlar her an terrist damgas yeme, hapse atlma, hatta ldrlme tehdidi altndadr.

* * *

Meksika snr

Sedat Bozkurt (Ksa Dalga)

Meksika snrnn Trkiye pratiini listelemeye kalksanz sayfalar yeterli olmayabilir. Ama yine yakn zamanda yaanan bir rnek daha verelim. TBMM terr knamak iin bildiri yaynlad. CHP bildiriye imza koymad. eriine deil, ynteme itiraz vard. CHP hemen hem iktidarn hem de iktidarn yannda m karsnda m olacana ilikin karar vermekte zorlanan muhalefetin eletirilerine hedef oldu. imdi seim propagandasn terrle mcadele zerine ina eden AKP, 8 yl nce bu propaganday Krt sorununu zmek adna zm sreci iinde yapyordu. O zaman zm srecine kar kanlar nasl eletiriliyorsa bugn de terrle mcadeleye, kar kanlar bile deil kendisiyle ayn hizaya gelmeyenler ayn biimde eletiriliyor. 5 yl nceki yerel seimlerde Abdullah calan'n mektubunun uzun uzun okunmas, kardeinin devlet televizyonuna kartlmas da baka rnek. Bunlarn tamam ite o Meksika snrnn te yannda yaanyor. Yani serbest ve mmkn. Ama bu tarafa geldiiniz zaman, yannzdaki meru bir siyas parti olsa bile hem yasak hem de su.

* * *

Kilometrelerce tede ama bir kurun mesafesindeki askerler

Gksel Gksu (Medyascope)

13 yl sonra bugn, kimse o gencin adlarn bilmiyor. Saldrdan gn sonra da kimse bilmiyordu. Adlar sadece o gnn gazetelerinde yazld, ekranlardan isimleri okundu, resmi cenaze trenleri yapld ve bitti… Bugn hepsinin ismi ayn artk: ehit.

Oysa Mahmut Yalnda, Volkan Yulal ve Erkan Akdeniz bizlerden biriydi. Evlatt, babayd, karde ya da aabeydi… Demem o ki her birinin yaama dair hayalleri, gelecek beklentileri, sevenleri ve sevdikleri vard.

Ama saldr annda oradaydlar ve o dalarn tek gerei var, ya leceksin ya ldreceksin! Baka seenek yok… O gece lm kusmu karmda masum masum szlen u dalar… O kusmuu minicik ocuklar izlemi bulunduklar kyden. Mesafe kvrm kvrm uzanan yollar nedeniyle 12 kilometre olsa da ku uuu 5 kilometreyi gemez. Havai fiek gsterisi izler gibi izlemiler… ocuklar geleceklerini izliyor kayalklardan! ok deil 8 10 yl sonra iki taraftan birinde saf tutacaklar. Ya dalara kaacak ya asker olup dadakilerin karsna kacaklar. Onlar da ateleyecek silhlarn!

* * *

Milliyetilik milletten nasl kaar?

Erol Krolu (Art Gerek)

Fakat her durumda, bu kadar yl sonra, 1915'ten 108 yl sonra, yaplann milletperver olmadn, adna ister Ermeni tehciri ister soykrm deyin, o zaman yaplann 108 yl iinde oluan Trk ulus-devleti ve ulusal toplumuna katk salamadn, hep bir bel ve lnet olarak tepemizde durduunu gryoruz. Kolektif belleimizin bir lekesi olarak orada duruyor. Geride brakamyoruz.

108 yl nce daha sade ve katksz bir millet yaratmak adna dnlen, dnlrken modernleme tarihinin smrgeci ve emperyalist vakalar incelenerek, rnek alnarak oluturulan bu kyc eylem, bugn hl bizi uyumlu ve atmasz bir ulusal toplum olmaktan uzak tutuyor. stediiniz kadar aklamaya ya da bastrmaya aln, bastrlan hep geri dnyor. Dlayclk ve yok etme tavr tarihsel olarak bir alkanlk haline geliyor. Bir kere dladnzda sorun zlecek sanyorsunuz. Oysa hep dlamaya, hep bastrmaya, hep yaftalamaya ve yok etmeye almaya yazgl oluyorsunuz.

* * *

imize gelmeyen gerekler

Hilal Elver → Saner en (1 +1)

Gda hakk a insanlara yemek gtrmek deil, gda sistemlerine dair politikalarn toplumca iselletirilmesidir. Alnan karar doru mu, yanl m? Kimi olumlu, kimi olumsuz etkiliyor? Bunlar bilmeliyiz. En ncelikli yaplmas gereken byle effaf bir sistem kurmak. Yerel ve merkezi idare birlikte alacak, effaflk, karar mekanizmalarna katlm olacak, krlgan gruplara ncelik verilecek. Bu gruplar sosyal gvenlik sistemiyle korunacak, onlara gda gtrmek yerine gdaya eriebilecekleri i olanaklar salanacak. Bir de bir master plan yaplmas lzm. Trkiye'de hangi blgelerde ne yetitirilmeli? klim deiiklii bunlar nasl etkiler? klim deiikliinden etkilenmeyecek baka rnlere mi geilmeli, baka politikalar, teknikler mi uygulamak gerekiyor? retim asndan bilinli ve akll, iklime ve ekosisteme faydal bir haritann karlmas lzm. Yanl ve ar beslenme sorunlarnn da tarm ve gda sistemleri politikasnn iine girmesi gerekiyor. Salk Bakanl'nn dahil edilmedii bir master planda yanllk var demektir. Neyi ne kadar reteceimizi, ne kadar satacamz, reklamlar ne kadar snrlayacamz, insanlarn yanl gdalarla beslenmesini nasl nleyeceimizi planlamamz lzm.

* * *

Kamusal entelektel, akademi ve elitizm zerine birka satr…

Murat Sevin (Diken)

Kamusal entelektel/aydn sfatn tayan, bunu her sz ve davranyla talep edenlerin neyi nasl syledii yalnzca onlar deil, herkesi, kamuyu ilgilendirir. Trkiye'deki en 'popler' ve 'sevilen' kamusal yzler, genellikle ortalamaya hitap eden bir yol tutturur, ciddi/riskli konulara ya hi girmez ya da girdiinde, yine ounluun gnln ho eder. O gnlden muktedirlerin gnlne giden bir yol vardr. Hani her yl, birileri 'en gven duyulan isimler' listesi yaynlar ya, ite oradakilerin ve onlarn entelektel-akademik versiyonlarnn marifeti budur.

* * *

Ama iyi delirdik

Sreyya Karacabey (Art Gerek)

Sessizlie ekilmek, derinden bir idrak haliyle birlemise trajik bir etki yapar; kimin dediini hatrlamyorum ama biri trajik kahramanlarn tek dili vardr diyordu, o da susmak. mknszn ieriden kavrand bir yerde byr bu durumda suskunluk. D dnyayla arpma ne kadar iddetliyse sessizlik o kadar rktc olur. Bu trden bir susmayla az karlarz, ya da karlam bile olsak tanmamz zordur, nk bir vazgeiin, iitilmek istemeyiin iaretlerini oktan yok etmi bir dnyaya almzdr.

Geri ses her zaman vardr, ondan uzaklamay seenin girdii yer ile odasdr, pek ok inanta konuma perhizi nefsin terbiyesi gibi grlr. Dnmek, derine dalmak, deerlendirmek iin gerekli olan susmak, ok uzadnda ise tekinsiz bir hal alr. Akllarna hi bir durumda susmak gelmeyen karakterler iin ise lmcl bir vurutur, sessizlik. Ksnce konumayz, bir eit cezadr bu, kslen kiiye. Sz yemini. Herkesin yapabilecei bir ey deildir ama. nsan konumaynca atlayacan sanr, konuunca da atladn bilmeden.

* * *

'Batakla' dmeyin: Klieler zalimin iine yarar

Mustafa Alp Dastanl (Diken)

Sadece iktidar medyas kullanmyor klieleri, teki medyann dilinden dmez ssl lflar, plastik kelimeler, kalplar. Byle metinler, sunumlar insanlar, seyircilerini, okurlarn baya kmsyor aslnda, onlarn duygulanamayacaklarn, dnemeyeceklerini dnyor olmallar ki duygular harekete geirici olduunu sandklar kalplar, dnce yerine koyduklar klieleri, tumturakl szleri bol bol kullanp duruyorlar. Halbuki Turgut Uyar'n iir iin syledii ey her metin iin, hele byle durumlarda gazetecilik iin de geerli bir ilkedir:

Duyguyu ok ll kullanmak gerek.

Ama asl Ahmet Haim'in u cmlesi, iki hafta nce de yazmtm, btn gazetecilerin kulana kpe olmal:

nsan kannn ve gzyann bulat facialar tebih ve istiareyle tasvire kalkmak, hakiki straba kar hrmetsizliktir.

* * *

Hayr, bunu sana entelekteller yapmad

Yldray Our (Serbestiyet)

Bunlar yaparken lik demokrat aydnlar, yapmayn, etmeyin byle olmaz diyerek sizi makuliyete, insan haklarna, demokrasiye ard, dinlemediniz.

Karnzda byk ve hakl bir rvanist fke biriktirdiniz.

imdi de bu tarihsel takntlarnzn yaratt kutuplamann sonularn bunun yanl olduunu syleyenlerden karmaya alyorsunuz.

Halbuki dnyann en yksek enflasyon oranlarndan biriyle bile bu halk gidip tekrar AK Parti'ye ve Erdoan'a oy vermiken, tam da aynaya bakp, biz nerede hata yaptk diye muhasebe etme zamanyd.

Ama hl herkesin hafzalarndaki yakn gemiten ders karmamakta, tarihsel sper hakllk iddianzdan vazgememekte srar ediyorsunuz.

* * *

Siz hep haklsnz

Sreyya Karacabey (Art Gerek)

Anlamak zere yola kn btn duraklarnda, kendi bilinmezliinden beslenen bilme biiminin yaratt tuzaklara bir mutlaklk atfeden zihin, kendisiyle hi bir dnemete gerekten karlamam, mrn, hikyesini hakl karmaya adam znelere balanacakt elbette. Hakl kmann siyaset ve dnce dnyasnda bu denli nemli bir rol oynamasnn, ben sylemitim yarnn, kendine ve dncelerine bu denli meftun oluun baka bir mantkl aklamas gerekten yoktu. zdelik eletirisine girienlerin, kar tarafa ynelttikleri itirazlarn dokusu, slubu ve almnn, eletirdii eyin negatif ikizi olmas da dikkat ekiciydi. Sertleen tartmalar, uzlamaya yanamayan dramatik personann jesti, dsal olann arlndan ok isel olann fazlalna temellendii iin, dnsel anlamda deil yapsal anlamda bir sertlii meydana getirecekti. Sertlik, tzseldi, plak yoksulluk gibi, smr gibi, nmzde ldrlm birinin bir cesedi gibi hakikatle aktif bir ilikinin tezahryken, bir kaplmann dolaymnda beliren atmalardaki sertlik, kurgusal bir inat savamnda kaybolmu formlardan birinden kalan bir keye dnmt. Byk amatan uzaklam bir kk yol, neyi ina etmesi gerekeni oktan unutmu hakl, ok hakl zneler.

* * *

Yeni ttihatla dipnot (6) Anlam dnyas ve zihniyet

Etyen Mahupyan (Serbestiyet)

Bugn yaananlarn yz ksur yl nce yaananlara benzemesini beklemek abes… 'Hangi ttihatlk' sorusu da ayn derecede anlamsz. nk olgular bir zihniyetin d gereklikle kar karya gelmesinin, zihnin bu gerilime tepki vermesinin rndr. D gereklik deitiinde, zihniyet ayn olsa bile, tepkiler haliyle farkl olacaktr. Gnmz ttihatlnn olgu ve politikalar anlamnda grnen yz ile gemi ttihatl mukayese etmek anakronik bir aba olur. nemli olan her ikisinin de ayn zihniyet, duygu ve alg zemini zerinde ekillenmesi, ayn dorultuda bir anlam arayna sahip olmas.

* * *

Kayplar nereye gider?

Sreyya Karacabey (Art Gerek)

Sadece devletin izin verdii sorular soranlar ve sadece onun yapt aklamalara inananlar, uzun yaayacaktr. Dertsiz bir mr srecekler, aniden ortadan kaybolan ocuklarn varln unuttuklarnda ilerin yolunda olduuna kendilerini ikna edeceklerdir. Bunu temin edebilmek iin ise varln bekleyie evirmi insanlar gz nnde olmamaldr, tpk aniden giden ve dnmeyenler gibi, onlar bekleyenler de ortada fazla bulunmamaldr. Plaza Del Mayo'da bekleyenler ok engellendi, imdi Galatasaray meydannda bekleyenler engelleniyor. Oysa meydandaki yal ku fsldyor her gn, gidip dnmeyenler, bir hakszla kurban edilenler ya da sulu bile bulunsa cezas asla kaybedilmek olmayanlar, ldyse bile gmlemeyenler sizin dzeninizi aan bir yerdeler. Ve hep geri dnecekler. Topraa, sevdiklerine kavuana kadar. Berfo Ana'nn beklemeyle geen mr sona erdi, imdi bir mezarlkta. Orada da bekliyor. Olunun mezarn kazdlar tam yanna, bir gn kavusunlar diye. Bir gn hepsi geri dnecekler.

* * *

Arsadan borsaya memleketi silkeleyip duruyorlar

Bahadr zgr (Duvar)

Nfusunun yarsndan fazlas asgar crete mahkm bir lkede aniden herkes mi borsac oldu? 5 yl ncesine kadar 1 milyonu ancak gren 'yatrmc' says 6 milyona dayanm durumda. Yksek enflasyonla gdlen emeklisi, rencisi, berberi, ra, iisi ve daha niceleri birka ylda bek bek yld oraya. Haliyle kalabaln itahn daha fazla amak iin ne varsa tezgha sryorlar. Neredeyse halka arz edilmeyen bir bakkal dkknlar kald geriye. Tavukusu, dnercisi, vin kiralama irketi, bahis oynayanlara ma sonularn veren internet sitesi, altn gn organizasyonlarndan hallice olan faizsiz ev sahibi olmay vadeden slamc emlklar… Yirmi drt saat din satan tarikat bezirgnlarnn irketleri de katlyor halka arz oyununa.

ktidar, geim aresizlii iine srkledii kalabalklar bir de 'zgr iradeleri' ile maniplasyon kurbanlar olsunlar diye her gn tevik edip duruyor. Daha yeni arac kurumlarla el ele SPK yneticisinin 2021 halka arzlarnda rvetle evirdii iler ortaya kmad m? Grntl ses kayd, nceden dikili aac olmayan yneticinin serveti tek tek medyaya dmedi mi? Tek bir soruturma, aratrma yapld m?

Yatrmclarn yzde 3. 5'inin parann yzde 80'ninden fazlasn kontrol ettii tertemiz bir soygundur u an yaananlar. lkede en byk servet transferlerinden biri borsa araclyla gerekleiyor nk.

* * *

Sanal alem kitlesi

Metin Yein (Art Gerek)

Burada nemli olan sadece bilginin bize ulama (!) biimi deil, bu uucu renme, daha dorusu elde etme biimi ile 'muhakeme'nin de tamamen ortadan kalkmasyd. Hi kimsenin sevmedii yanllar olmadan bir muhakeme yapabilme ans olabilir mi? Ayrca doru egemen olann olunca bu tartmasz doru oluyordu ve zaten kimse tartmyordu nk tkladmzda o kyordu. Bu kitlenin temel karakterinin, genel ve ok olann hegemonyasnn insanlar bir araya gelmeden de olabilmesi manasna geliyordu. Birbirini hi grmeyen ve ok muhtemel grmeyecek milyarlarca insann ayn dnmesinin ortaya kard ba edilemez bir tekeli dnebiliyor musunuz?

* * *

Peki ya bu hikayedeki kt adam bizsek?

David Brooks (New York Times + Serbestiyet)

Peki bu, benim de ye olduum toplumsal snfa mensup insanlarn kt niyetli ve eytan olduunu dndm anlamna m geliyor? Hayr. oumuz iten, nazik ve halktan yana insanlarz. Ancak, baskc hale gelen bu sistemleri kanksyor ve bunlardan faydalanyoruz. Elit kurumlar ksmen politik olarak o kadar ilerici hale geldiler ki bu kurumlardaki insanlar snf, dier insanlar dlayan ve reddeden sistemlerde yer alrken, bir yandan da kendilerini iyi hissetmenin peindeler.

Daha az eitimli snflardaki insanlarn neden ekonomik, siyasi, kltrel ve ahlk saldr altnda olduklar sonucuna vardklarn ve neden eitimli snfa kar en iyi savalar olarak Trump'n etrafnda toplandklarn anlamak zor deil. Trump, iiler iin en tehditkr grnen insan setinin giriimciler deil, uzmanlam snf olduunu ok iyi anlad. Trump, parman her gn gzmze sokacak ve zerine bindiimiz yukarda saydmz btn bir epistemik rejimi reddedecek bir lidere toplumda byk talep olduunu gryor.

* * *

Biz nasl bir lke olduk ya?

Sreyya Karacabey (Art Gerek)

Amacn yitirmi, hi bir deer retme pratiine ortak edilmemi, deer diye Palu ailesinden hallice yaplara, din diye iinde artk hi bir gnahn yanklanmad organizasyonlara teslim edilen bu insanlar, evet ok fenalar. Her eyi yapabilirler. Onlar bir tarihsel dnemete, iyi kt birlikte yolculuk yaplan zamanlarda bir yerde brakmtnz, hatrladnz m? Sonra dnp hi bakmadnz. imdi karnzdalar, gcn kysnda oturuyorlar ve ellerinden alnann ne olduunu bilseler de hi aldrmyorlar. Tandnz m? Sizin sinikliinizden bir para var m burada, ok uzaktan da olsa. Eskiden siyas ortama etki edecek bir otoritesi vard dncenin, imdi yok; eskiden ynlarn yakn hissettii bir noktas vard zihinsel emein, imdi yok. Ktlk m demitiniz, yakmaya buradan buyurunuz!

* * *

Devlet nerede?

Sreyya Karacabey (Art Gerek)

Bir makine, kalbi yok, her eyin alnp satldna inanyor. Bizim grdmz eyleri gremez, aalarn da bir can olduunu, onlarla birlikte zerlerinde yaayan ok sayda canlnn yok olduunu, cann, yanan bir ey olduunu asla bilemez. Bir makine, ruhsuz, bir amac yok, lm aygtna dntn de bilemez. ocuuna sarlr gibi sarlrken bir aaca o kadn, bir makineyi yenecek tek eyin ne olduunu gsterdi bize. Dnyay evimiz olduu iin seviyoruz, btn ezilen canllara ayn davranan bu makine, konuma partnerimiz deil, onunla anlaabileceimiz bir dil yok. Devletle birlik olmular kularn, bceklerin yuvasna saldryorlar, ite burada yeniden sevebiliriz topramz, onlarn istedii biimde deil.

* * *

Reelanarizm zerine birka sz…

Gn Zileli (Art Gerek)

stelik, o mahalleyi zel olarak ziyaret eden turistlerin, bizim arkadalar rneinde de grlecei gibi, ounlukla anarizme sempati duyan insanlar olacan tahmin etmek zor deildir. Ayn, Danimarka'nn Kopenhag ehrindeki zerk Chiristiana Mahallesinin ok sayda turist tarafndan ziyaret edilmesi gibi. Seni tanmak iin oraya gelen turiste fuck off diyeceine, bu turistlerden, eer varsa, devrimci ve zgrlk mesajlarn dnyann drt bir yanna yaymak iin yararlansana. Ne yazk ki, reelanarizmde bu akl yok. Daha dorusu, kendi marjinal hayatlarndan mutlu bir ekilde evrelerine nefret ve fke samak onlara yetiyor da artyor bile. Anlalan bu!

* * *

Dijital a dnyay mahvediyor

Jonathan Crary (Vesaire + Lithub)

Yaanabilir bir gezegene giden her olas yol, ou kiinin bildiinden veya aka kabul ettiinden ok daha bunaltc olacaktr. nmzdeki yllarda adil bir toplum iin verilen mcadelenin nemli bir katman da piyasann ve parann yaamlarmz zerindeki egemenliinden vazgetii toplumsal ve kiisel dzenlemelerin yaratlmasdr. Bu, dijital izolasyonumuzu reddetmek, zaman yaanm zaman olarak geri almak, kolektif ihtiyalar yeniden kefetmek ve evrimii ortamdan kaynaklanan zulm ve nefret de dahil olmak zere artan barbarlk seviyelerine direnmek anlamna gelir. Dier trler ve yaam biimleriyle dolu bir dnyadan geriye kalanlarla gsterisizce yeniden balant kurma grevi de ayn derecede nemlidir. Bunun meydana gelmesinin saysz yolu vardr, beklenmedik olsa, gezegenin her yanndaki gruplar ve topluluklar bu trden onarc abalarla ilerlemektedir.

* * *

Seyahate kar bir gr

Agnes Callard (New Yorker + Serbestiyet)

Turizmle ilgili en nemli gerek udur: Dndmzde nasl olacamz zaten biliyoruzdur. Tatil yapmak yabanc bir lkeye g etmeye, niversiteye girmeye, yeni bir ie balamaya ya da ak olmaya benzemez. Szn ettiimiz araylara, bir tnele girdiinde dar ktnda kim olacan bilmeyen birinin korkusuyla gireriz. Fakat yolcu, ayn temel ilgi alanlar, siyas inanlar ve ayn yaam biimine geri dneceinden emin olarak yola kmaktadr. Dolaysyla seyahat bumeranga benzer. Sizi baladnz yere brakr.

* * *

Asl yenilgi 'yerlileri' anlamamak m acaba?

Etyen Mahupyan (Serbestiyet)

Bizlere irrasyonel gzken 'beka' meselesi onlar iin gayet rasyonel… Bize gayr meru, kabul edilemez gelen birok idari ve hukuk uygulama onlar iin detay ve (bataki maddelerin nda) meru.

Laik kesim kendi tarihsel stnlnden o denli emin ki, 'yerlileri' anlamamak bir yana, onlar kendi rasyonalitesi nda, yapaylatrarak kategorize ediyor ve bylece anlama imknn hepten elden karyor.

Dolaysyla 'yerlilerin' gznde nereye oturduunu da gremiyor… Giderek kendisini tanmas da zorlayor.

Eer depresyona girilecekse bu ok daha iyi bir sebep…

* * *

Neoliberalizm iimizdeki canavar ortaya kard

Paul Verhaeghe (Vesaire)

Sahip olduumuzu sandmz zgrlk tek koula bal: Baarl olmak zorundayz, yani kendimizi gelitirmeliyiz. rnekler iin uzaklara bakmanza gerek yok. Ebeveynlii kariyerinin nne koyan yetenekli bir kii eletiriye maruz kalyor. yi bir ie sahipken baka eylere zaman ayrabilmek iin terfiyi reddeden bir kii aptal olarak grlyor, o baka eyler baary garantilemeyecekse. Ebeveynleri, ilkokul retmeni olmak isteyen gen bir kadna ekonomi alannda yksek lisans ile balamasn salk veriyor bir ilkokul retmeni mi, ne dnyor olabilir ki?

Kltrmzdeki kaideleri ve deerleri gya yitirdiimize dair bitmek bilmeyen atlar yaklyor. Yine de bu kaideler ve deerler kiiliimizin olmazsa olmaz bir parasn oluturuyor. Dolaysyla kaybolamazlar, sadece deiirler. Olan da tam olarak bu: Deien bir ekonomi deien ahlk kurallarn yanstyor ve deien kimliklere yol ayor. Mevcut ekonomik sistem, iimizdeki en kty ortaya karyor.

* * *

Kemalizm bir tarihsel parantezmi meer…

Etyen Mahupyan (Serbestiyet)

Toplumlar nceden belirlenmemi bir dinamikle deiiyor. Anayasalar bugn, u anda yaamakta olan insanlarn nasl yaamak istediine gre ekillenmek zorunda. Onlarca veya yzlerce yl nce yaam birilerinin tahayyln veri alarak bugnn insanlarna hayat bimek her halde 'demokratik' diye vasflandrlamaz.

Muhalefet eer ttihatla kar bir alternatif gelitirmek istiyorsa, bu alternatifin Kemalizm olmadn bir an nce idrak etmek durumunda.

Demokrat zihniyette, kapsayc kuatc derinlikli ve gereki bir Trkiye tasavvuru sunulmadka bu toplum yle veya byle bir tr ttihatl tercih etmeye devam edecektir.

* * *

Hep kaybediyorsan belki de yanl oyunu oynuyorsundur

Dahan Irak (Diken)

Modernlik, giyim kuamla, alkol alp almamakla llmyor. Ne kadar yurtta olabildiinizle llyor. Kamz bir sivil toplum rgtne, dernee ye? Kamz sendikal, kamz partili? Kamzn her hafta katld bir sosyal etkinlik, toplant var? Kamzn mahallesinde o mahallenin sorunlarnn konuulduu forumu, dernei var?

Trkiye'de en ok yesi olan dernekler amatr spor kulpleri, hemehri dernekleri ve cami yaptrma dernekleri. AKP'nin rgtlendii yerler yani. Biz de Twitter'a giriyoruz.

* * *

Seim sosyolojisi: Modernlik, ulusallk, snfsallk

Gn Zileli (Art Gerek)

Seimlerde en yoksul ve depremin en ar darbesini yemi blgelerin iktidar partilerine bal kalmalarnda aacak bir ey yoktur. Uurumun kenarnda yaayan insanlarn kendilerini her an uuruma decek gibi hissetmeleri onlardaki tutucu eilimleri daha da krkler genellikle. Ellerinde her eye ramen yaama umudundan baka bir ey kalmamtr. Deiim acaba onlara ne getirecektir, bu mehuldr. Var olanlara sk sk tutunmak, bu umutsuzluk ortamnda onlara daha ok hitap eder. Yoksulluun dayanlmaz boyutlara ulamas ise aniden ve can havliyle ileri atlmalarna yol aabilir ama Trkiye henz bu noktaya gelmi deil.

* * *

Ne yapmal? Millet ttifak'nn baars, baarszl

Ali Duran Topuz (Art Gerek)

Seimin sonularn Suriyeliler filn belirlemedi, yabanc vatandalar hi belirlemedi. Bu argmanlara sarlanlar, sonular belirleyenlerin n saflarnda yer alanlar olabilir ama. Sadece iktidarla yaracak nitelikteki ayrmc, rk, dmanca tutumlar nedeniyle deil, alma gereinin yerini dmanlk fikirleriyle doldurduklar iin de.

Krtler sanda gitmedii iin byle oldu diyenler, ban iktidarn ektii Krt dman partinin sradan yelerinden baka bir ey deiller. Bu iki grubun ortak zellii ayn: Gerekleri grmek ve deerlendirmek yerine, kinlerini, dmanlklarn gerek yerine koyarak sonu alma peindeler. Yoksa, gerekten saylara baksalar durumun byle olmadn grrler. Bakmazlar nk hep alacakl kalmak istiyorlar, borlu olduklarn anlamak onlara gre deil.

* * *

 

68
Derkenar'da     Google'da   ARA